Artikel Stappenplan voor goed burgerschapsonderwijs
Wat houdt goed burgerschapsonderwijs in? En aan welke (wettelijke) eisen moet jouw school voldoen? Om dit stevig neer te zetten, moeten er kaders en afspraken worden vastgelegd. Deze zijn dagelijks zichtbaar in het handelen van leerkrachten én leerlingen. Ook keren deze afspraken regelmatig terug.
In het artikel Goed burgerschapsonderwijs; van beleid naar onderwijs naar borging neemt Joep Wessing je stapsgewijs mee in hoe je als school burgerschapsonderwijs echt passend kunt maken.
Scholen zijn sinds 2021 verplicht om actief burgerschap en sociale cohesie te bevorderen. Uit het rapport De Staat van het Onderwijs 2025 van de Onderwijsinspectie blijkt dat 57% van de onderzochte basisscholen een herstelopdracht hebben gekregen op het gebied van burgerschap. Dat roept de vraag op hoe scholen aan de slag moeten gaan met goed burgerschapsonderwijs. In dit artikel lees je daar meer over. Waar draait het bij goed burgerschapsonderwijs om? En aan welke (wettelijke) vereisten moet een school voldoen? Eerst zal de huidige wet- en regelgeving behandeld worden. Vervolgens neem ik je in 7 stappen mee hoe jouw school aan de slag kan gaan met het vormgeven van goed burgerschapsbeleid, burgerschapsonderwijs en borging.
Tekst: Joep Wessing – Onderwijsadviseur bij Het ABC – December 2025
Wet ter bevordering van burgerschap voor het primair onderwijs
Per 1 augustus 2021 is de Wet ter bevordering van burgerschap voor het (speciaal) basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs in werking getreden. Dit artikel richt zich op het basisonderwijs. De wet houdt in dat scholen ervoor zorgen dat het burgerschapsonderwijs doelgericht, samenhangend en herkenbaar is. Op de basisschool is in ieder geval aandacht voor:
A. Inhoud – basiswaarden en maatschappelijke & sociale competenties
Het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van de democratische rechtsstaat en het (op school) handelen vanuit deze waarden. De basiswaarden zijn vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Bij vrijheid gaat het om vrijheid van meningsuiting en autonomie. Gelijkwaardigheid betreft het gelijkheidsbeginsel en het afwijzen van discriminatie. Solidariteit wordt bevorderd door verdraagzaamheid, begrip en verantwoordelijkheidsbesef en het afwijzen van onverdraagzaamheid.
B. Onderwijskundige uitgangspunten – doelgericht, samenhangend, herkenbaar en inzicht in resultaten
Het onderwijs moet doelgericht zijn met concrete leerdoelen. De school maakt zichtbaar welke competenties worden nagestreefd. Hierbij gaat het om het inzichtelijk kunnen maken van de resultaten zodat de school weet of de leerdoelen behaald zijn. Daarnaast moet het onderwijs samenhangend zijn, met een logische opbouw. Het onderwijs moet ook herkenbaar zijn. De school toont congruentie tussen beleid en uitvoering
C. Schoolklimaat: de school is een oefenplaats
De schoolcultuur is in overeenstemming met de basiswaarden. De leerlingen oefenen op school met deze basiswaarden. Een vanzelfsprekende voorwaarde voor de school als oefenplaats is dat iedereen zich veilig en geaccepteerd voelt.
Om aan deze wettelijke eisen te voldoen zal de school, via beleid, het eigen handelen zichtbaar moeten maken. Beleid wordt zichtbaar in de dagelijkse praktijk, het dagelijks handelen van de leerkrachten en leerlingen. Dit gaat gepaard met bewustwording, want scholen doen al heel veel! Uiteraard komt ook het borgen van beleid om de hoek kijken. Neem burgerschapsonderwijs mee in de jaarplanning zodat het niet verloren gaat.
Download het artikel om het verder te lezen.
Download het hele artikelHet webinar wordt gegeven door:
Joep Wessing
Onderwijsadviseur
