Digitale geletterdheid

De wereld is constant in ontwikkeling en technologie is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Leerlingen zien digitale apparaten en media overal om zich heen. Zij moeten tegenwoordig niet alleen geletterd, maar ook mediawijs en digitaal geletterd zijn om goed te kunnen functioneren in de maatschappij. 

Kerndoelen digitale geletterdheid

In maart (2025) zijn er nieuwe concept kerndoelen gepresenteerd door Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO). Digitale geletterdheid krijgt een centrale plek in de nieuwe kerndoelen voor zowel PO als VO. Hoe vertaal je dit naar je curriculum, lessen en ouderbetrokkenheid? Aan wat voor soort lessen moet je dan denken? En wat is de verantwoordelijkheid van de ouders wat betreft digitale geletterdheid?  

Onze onderwijsadviseurs werken volgens de media empowerment methode: weten, voelen, willen en doen. Het is van belang dat leerlingen, scholen en ouders niet alleen informatie aangereikt krijgen, zij moeten ook aan de slag kunnen. Door middel van media empowerment worden deelnemers actief aan de slag gezet en krijgen zij de tools in handen om tot handelen te komen. Als laatste ervaren zij hoe het is om deze tools in te zetten. 

Daarnaast ondersteunen wij scholen bij het versterken van hun antipestbeleid, met speciale aandacht voor digitaal gedrag en ouderbetrokkenheid. Geïnspireerd door Vygotsky’s visie op leren in interactie benadrukken wij dat sociale veiligheid ontstaat in samenwerking tussen leerlingen, ouders en professionals. Wij helpen teams om handelingsbekwaamheid te vergroten en een preventieve aanpak te ontwikkelen, zodat pestgedrag sneller wordt gesignaleerd en effectief kan worden aangepakt. 

Het ABC helpt scholen om digitale geletterdheid structureel te verankeren in beleid en praktijk. Het ABC biedt ondersteuning aan voor verschillende doelgroepen:

Voor scholen

Digitale geletterdheid hoort thuis in elk curriculum. Het ABC helpt scholen een gedragen visie te ontwikkelen, met interactieve bijeenkomsten waarin teams ontdekken, bespreken en keuzes maken. We vertalen dit naar een beleidsplan of kwaliteitskaart, met begeleiding door onze adviseurs.

  • Visietraject 
    Werk met je team in meerdere bijeenkomsten aan een gezamenlijke visie op digitale geletterdheid.
  • Introductie digitale geletterdheid 
    Inspiratiesessie over de verschillende onderdelen van digitale geletterdheid (AI, media, programmeren, etc.) 
  • Sociale media & pesten 
    Training en casusbespreking voor meer zelfvertrouwen in digitale vraagstukken. Aanvullend: preventie en actualisatie van het pestprotocol. 
  • Ouderbijeenkomsten  
    Over online pesten, nepnieuws, privacy of sociale media (bijvoorbeeld over ‘meidenhuizen’ of ‘de manosfeer’).
  • Kunstmatige Intelligentie 
    Hoe gebruik je AI ter ondersteuning van je les?   

Voor het jonge kind

Een training of studiedag voor Pedagogisch professionals, leerkrachten PO onderbouw & iedereen die met jonge kinderen (tussen de 2 en 7 jaar) werkt en meer zou willen weten over mediawijheid bij het jonge kind & prikkelverwerking. De inhoud van deze training bieden wij ook aan voor ouderbijeenkomsten.

  • Wat mediawijsheid écht betekent (het is méér dan alleen schermtijd!)
  • Wat onderzoek zegt over schermgebruik bij jonge kinderen
  • Hoe en waarom schermen thuis worden gebruikt
  • Praktische richtlijnen voor gezond en gebalanceerd mediagebruik
  • Hoe kinderopvang en onderwijs kunnen bijdragen aan een sterke digitale basis
  • Concrete tips waar je als professional én ouder direct mee aan de slag kun 
  • Veelgestelde vragen over digitale geletterdheid en mediawijsheid
    • Wat verstaan we onder digitale geletterdheid en mediawijsheid?

      Wat is digitale geletterdheid?
      Digitale geletterdheid is het geheel aan kennis en vaardigheden die je nodig hebt om bewust, kritisch en effectief om te gaan met digitale technologie. Hierbij gaat het ook om digitale middelen inzetten om te creëren of ontwerpen. Het gaat dus niet alleen om ‘handig zijn met een device’, maar ook om begrijpen wat je doet, waarom, en wat de gevolgen zijn.

      Wat is mediawijsheid?
      Mediawijsheid is het vermogen om bewust, kritisch en actief deel te nemen aan de mediasamenleving.
      Het gaat bijvoorbeeld om:

      • het herkennen van nepnieuws
      • bewust omgaan met social media
      • na te denken over wat je wel en niet deelt
      • te begrijpen hoe media je beïnvloeden

      Wat is het verschil tussen digitale geletterdheid en mediawijsheid?
      Mediawijsheid is een onderdeel van digitale geletterdheid.

      • Digitale geletterdheid = het brede geheel
      • Mediawijsheid = de focus op media, gedrag en bewustzijn

    • Digitale geletterdheid in het onderwijs

      Waarom is digitale geletterdheid belangrijk in het onderwijs?
      Kinderen komen dagelijks in aanraking met digitale middelen. Ze moeten leren om:

      • kritisch om te gaan met informatie
      • veilig online gedrag te vertonen
      • technologie te begrijpen en benutten

      Onderwijs heeft hierin een belangrijke rol om leerlingen voor te bereiden op de toekomst en actieve deelname aan de samenleving.

      Is digitale geletterdheid een apart vak?
      Dat kan, maar hoeft niet.
      Steeds vaker wordt digitale geletterdheid geïntegreerd in bestaande vakken:

      • nepnieuws bij taal
      • data bij rekenen
      • online gedrag bij burgerschap

      Juist die samenhang maakt het krachtig. Samen met jullie school gaan wij graag op zoek naar wat bij jullie past, om dat vervolgens vorm te geven.

      Vanaf welke leeftijd begin je met digitale geletterdheid?
      Vanaf jonge leeftijd. Digitaal opvoeden begint eigenlijk al vanaf de geboorte.
      Zie ook op de pagina over het jonge kind.

      In het primair onderwijs gaat het om:

      • kennismaken met media
      • het ontwikkelen van basisvaardigheden
      • te leren reflecteren op eigen mediagebruik

      In het voortgezet onderwijs wordt dit verdiept met complexere vraagstukken.

      Hoe geef je digitale geletterdheid praktisch vorm op school?

      Effectieve aanpakken zijn:

      • koppelen aan bestaande vakken
      • werken met realistische casussen
      • teamontwikkeling (leraren meenemen)

      Digitale geletterdheid is geen los project, maar een doorlopende leerlijn.

      Wat kan Het ABC betekenen voor scholen?

      Het ABC ondersteunt scholen bij:

      • visieontwikkeling
      • praktische vertaling naar de klas
      • teamtraining en professionalisering
      • koppelen aan bestaande vakken
      • samen bouwen aan een doorlopende leerlijn

      Altijd vanuit de kern: deskundig en samen.

    • Digitale geletterdheid en de nieuwe kerndoelen

      Wat zijn de nieuwe kerndoelen voor digitale geletterdheid?
      De nieuwe kerndoelen beschrijven wat leerlingen minimaal moeten kennen en kunnen om goed te functioneren in een digitale samenleving. Voor het eerst is digitale geletterdheid een verplicht onderdeel van het landelijke curriculum.

      Wanneer gaan de nieuwe kerndoelen gelden?
      De kerndoelen worden naar verwachting:

      • wettelijk vastgesteld richting 2027
      • daarna verplicht voor alle scholen
      • en vanaf ca. 2031 volledig ingevoerd en gecontroleerd

      Wat is er nieuw ten opzichte van de huidige situatie?
      Het grootste verschil: voorheen was er geen kerndoel digitale geletterdheid en nu wel.  
      Scholen werkten al aan digitale geletterdheid, maar nu is er:

      • meer duidelijkheid en richting
      • een landelijk kader
      • focus op wat leerlingen écht moeten leren

      Moeten scholen nu al iets doen?
      Ja, liever vandaag dan morgen.
      Hoewel de kerndoelen pas later verplicht worden en de inspectie ook nog niet snel op de stoep staat geldt:

      • dat scholen nu al kunnen starten
      • vroeg beginnen voorkomt tijdsdruk
      • dat het helpt om stap voor stap een leerlijn op te bouwen

      Wat betekent dit voor scholen in de praktijk?
      De vraag verschuift van:  “Doen we iets met digitale geletterdheid?”
      naar:  “Doen we het doordacht, samenhangend en duurzaam?”
      Dat vraagt om:

      • een heldere visie
      • een doorlopende leerlijn

      en eigenaarschap in het team

      Wat kan Het ABC hierin betekenen?
      Het ABC helpt scholen om:

      • de kerndoelen te vertalen naar de praktijk
      • een gedragen visie te ontwikkelen
      • concrete lessen en leerlijnen op te zetten
      • teams mee te nemen in deze verandering

      zodat digitale geletterdheid geen los project is, maar sterk verankerd onderwijs.

Hoe kan ik je helpen?

Wil jij met jouw school aan de slag met mediawijsheid en digitale geletterdheid voor het schoolteam, de leerlingen en de ouders? Neem contact op met onze adviseurs.

Gerelateerd nieuws